John J. Pilch (Thế Giới Văn Hóa Thời Đức Giêsu - Pt Tv. Nhật lược dịch)

CHÚA NHẬT XXIX THƯỜNG NIÊN

Mt. 22:15-21

Trong văn hóa xưa, không có câu hỏi nào là trung tính. Nó thường có ý định và được nhận biết như một thách đố đối với vinh dự của một người. Phúc âm hôm nay một lần nữa trình bày Đức Giêsu như một bậc thầy của trò chơi văn hóa này là sự thách thức và phản công.

GÀI BẪY

Cho đến nay, Đức Giêsu thường giao đấu với các thượng tế và kỳ mục. Bây giờ người Biệt Phái và phe Hêrốt mở đầu một cuộc tấn công Người. Nhận xét của biên tập viên Mátthêu nói rõ ý định của những người này: người Biệt Phái toan tính làm cho Đức Giêsu phải lỡ lời mà mắc bẫy (22:15). Họ gồm cả người của Hêrốt trong âm mưu của họ.

Những người đặt câu hỏi mở đầu với lời nịnh hót để Đức Giêsu không đề phòng. Một người Biệt Phái nhận xét Đức Giêsu thì “thanh liêm” (thực là một người thành thật), dạy bảo đường lối của Thiên Chúa một cách đích thực, và không lưu tâm nhiều đến vinh dự, đó là, không để ý đến địa vị hay quan điểm của bất cứ ai. Thực sự, Đức Giêsu rất nhạy cảm đến vinh dự. Người lưu tâm đến quan điểm của người khác (Mt 16:13). Vì muốn gài bẫy Đức Giêsu nên người Biệt Phái nói quá đáng. Đức Giêsu không bị lừa.

Câu hỏi cũng nịnh bợ. Nó nhìn nhận rằng Đức Giêsu đủ tiêu chuẩn để giải thích bộ sách Ngũ Thư. “Có phù hợp với Ngũ Thư để trả thuế cho hoàng đế hay không?” Thuế rõ rệt ở đây là thuế đầu người hay thuế đinh mà mọi người dân, đàn ông, đàn bà, và nô lệ từ mười hai đến sáu mươi lăm tuổi phải đóng. Thuế lên đến một “denarius”, đó là, một ngày lương. Đây là giá của một đời sống và sự vui hưởng các quyền lợi của một công dân trong Đế Quốc La Mã.

Đức Giêsu nhận ra ác ý sau câu hỏi này và hiểu được sự thách thức. Nếu Người nói không hợp pháp để đóng thuế, Người sẽ chọc tức các viên chức La Mã. Nếu Người nói điều đó phù hợp với Ngũ Thư, Người sẽ xúc phạm đến những ai hăng say với dân tộc chủ nghĩa, họ thù ghét mọi thứ về người La Mã.

LẬT NGƯỢC THẾ CỜ

“Hãy cho tôi xem đồng tiền để nộp thuế,” Đức Giêsu nói. Trước khi họ nhận ra cái bẫy của Đức Giêsu, họ trưng ra một đồng cắc cụ thể.  Trong thời của Đức Giêsu, đồng “denarius” có khắc hình hoàng đế Tiberius, ông cai trị từ năm 14 đến 37 TL, và một dòng chữ: “Tiberius Caesar, Augustus, con của thần Augustus, thượng tế.”

Người Biệt Phái đặc biệt bối rối bởi việc gán ghép tính cách thần thánh cho Xêda (Caesar) và họ còn coi việc sở hữu thần tượng này là sùng bái tà thần. Họ nghĩ ra những cách để đóng thuế mà không phải sở hữu hay đụng chạm đến đồng cắc này. Nếu một người Biệt Phái trưng ra đồng cắc này thì thật xấu hổ. Nhưng nếu một người phe Hêrốt trong nhóm trưng ra đồng cắc này, người Biệt Phái sẽ vẫn xấu hổ bởi vì đã chọn một đồng minh không có tư cách. Trong bất cứ trường hợp nào, ai đó trong nhóm của họ đã sở hữu và trưng ra đồng cắc này thì thật xấu hổ. Sự phản công đầu tiên của Đức Giêsu đối với thách thức của họ đã tạo được một vết hằn sâu.

Sự phản công thứ hai của Người thì ở trong câu hỏi: “Đầu của ai? Danh hiệu của ai?” Dòng chữ khắc và hình tượng được thấy rõ và được đọc rõ. Câu trả lời của người Biệt Phái dẫn đến câu trả lời tích cực của Đức Giêsu: “Hãy trả cho Xêda những gì thuộc về Xêda.” Về sau người Biệt Phái nói dối và bảo rằng Đức Giêsu trả lời một cách tiêu cực (xem Luca 23:2).

Thực sự, Đức Giêsu và người Biệt Phái có lẽ đồng quan điểm về việc đóng thuế. Không trả thuế sẽ gây ra nhiều khó khăn hơn. Sự sống được thích hơn sự chết, và nếu đây là giá phải trả để chung sống một cách hòa bình với người La Mã trong đế quốc của họ, thì hãy làm như vậy.

ĐIỀU THỰC SỰ QUAN TRỌNG

Lời cổ vũ kết thúc của Đức Giêsu, “Hãy dâng cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa,” ám chỉ rằng cả hai giới Biệt Phái và phe Hêrốt không làm điều đó. Đây là một kết án nghiêm trọng. Người Biệt Phái rất tận tụy tuân giữ 613 giới răn của Ngũ Thư đến độ họ đặt một “hàng rào bao quanh Ngũ Thư.” Họ chủ trương tuân giữ nhiều hơn một chút để chắc chắn làm hài lòng Thiên Chúa. Có phải Đức Giêsu phóng đại yếu điểm nhỏ bé của họ cũng như trước đây người Biệt Phái phóng đại sự vô cảm của Đức Giêsu đối với vinh dự? Bất cứ trường hợp nào, Đức Giêsu đã thắng cuộc giao đấu này và nhắc nhở đối thủ rằng điều quan trọng nhất là làm hài lòng Thiên Chúa.

Người Hoa Kỳ có khuynh hướng coi đoạn này là một lý lẽ cho sự tách biệt giữa giáo hội và nhà nước. Ý tưởng như thế thì không có ý nghĩa trong nền văn hóa Địa Trung Hải ở thế kỷ thứ nhất. Tôn giáo và kinh tế cả hai ăn sâu trong chính trị và quan hệ họ hàng. Có quốc giáo (Đền thờ; đế quốc) và tôn giáo gia đình (mái nhà); kinh tế nhà nước (thuế và tái phân phối) và kinh tế gia đình (quà tặng và chia sẻ). Hoàn cảnh Tây Phương hiện tại và các thách đố của nó thì rất khác biệt. Với chúng ta cũng như với tổ tiên của chúng ta, điều quan trọng nhất là làm hài lòng Thiên Chúa.