John J. Pilch (Thế Giới Văn Hóa Thời Đức Giêsu - Pt Tv. Nhật lược dịch)

CHÚA NHẬT XXVII THƯỜNG NIÊN

Mátthêu 21:33-43

Dụ ngôn hôm nay là một cơ hội để đánh giá sự phức tạp của truyền thống phúc âm. Bản viết của Mátthêu về dụ ngôn này gồm các yếu tố mà nó rất khó để gán cho Đức Giêsu: ám chỉ đến Kinh Thánh tiếng Hy Lạp (cc. 33, 42), các đặc điểm của dụ ngôn (vườn nho là nhà Ít-ra-en, tá điền thuê vườn là những người lãnh đạo Ít-ra-en, chủ vườn là Thiên Chúa, v.v.), và những điều khác.

Ấn bản của dụ ngôn này bằng tiếng Coptic (theo truyền thống Ai Cập) Phúc Âm Tôma 65 (có từ đầu thế kỷ thứ ba) không bao gồm các yếu tố của dụ ngôn và có thể gần hơn với dụ ngôn nguyên thủy mà Đức Giêsu nói. Trong một dạng đơn giản hơn, dụ ngôn này phản ánh một thực tại quen thuộc với mọi nông dân, có thể nói, sự cưỡng đoạt được thi hành bởi các chủ đất thực tế và cứng cỏi.

MỘT DỤ NGÔN ĐƠN GIẢN

Chủ vườn nho sống ở một quốc gia khác (c. 33). Đây là một kinh nghiệm chung của các nông dân ở Galilê. Chủ nhân cho các tá điền thuê vườn để nộp lệ phí hay một phần thu hoạch. Thông thường, chủ vườn sai các bộ hạ của ông đến thu thập những gì phải trả.

Các học giả ngày nay đan kết những mẩu thông tin với nhau để có được sự hiểu biết tốt hơn về hoàn cảnh của các tá điền làm thuê dựa trên những gì được biết về nông dân tự chủ, đó là, các nông dân may mắn làm chủ và canh tác trên đất của mình. Một số thu hoạch này sẽ được dùng để đổi lấy những thứ cần dùng cho đời sống. Ngoài ra còn có các món nợ xã hội (quà cáp), một phần mười đóng cho tôn giáo, và tiền nộp thuế lên đến khoảng 35 đến 40 phần trăm. Khoảng 20 phần trăm của sản lượng hàng năm còn dư để nuôi gia đình và bày gia súc của một nông dân tự chủ. Các tá điền thuê vườn thì còn ít hơn nữa vì phải trả tiền thuê đất.

Từ viễn ảnh đó, dụ ngôn này thì dễ dể giải thích. Các tá điền thuê vườn thì vỡ mộng, tuyệt vọng, và dẫn đến bạo lực. Họ đánh và giết hai đại diện đầu tiên của chủ đất. Khi con trai của chủ đất xuất hiện, họ tính toán sai và cho rằng chủ đất đã chết. Vì tin rằng người con này là thừa tự duy nhất còn sống, họ giết anh ta với hy vọng có được vườn nho cho chính mình. Kế hoạch này thì ngu xuẩn và bất hợp pháp, nhưng họ bị lôi cuốn bởi hoàn cảnh tuyệt vọng. Chủ đất thì vẫn còn sống. Mọi người đều biết phản ứng của ông sẽ như thế nào. Ông sẽ trả thù các tá điền điên rồ và cho các tá điền phục tùng thuê. Chủ vườn sẽ không bị tước đoạt hay bị lừa gạt số thu hoạch của ông. Nếu đây là hình thức dụ ngôn mà Đức Giêsu kể, đó là một cảnh cáo các chủ đất đừng ích kỷ tích trữ hoa mầu hoặc xuất cảng.

MỘT DỤ NGÔN ĐƯỢC NGỤ Ý

Tổng quát, một dụ ngôn đưa ra một điểm. Câu chuyện này là về một chủ đất vắng mặt và các tá điền thuê vườn. Trong một điểm ngụ ý, mọi yếu tố của câu chuyện này có một ý nghĩa khác. Người kể chuyện hay thì không phải giải thích câu chuyện (hoặc chuyện khôi hài). Điểm chính thì rõ ràng. Khi một câu chuyện hay dụ ngôn được giải thích, tất nhiên ý nghĩa thì không phải là điều xuất hiện ở ngoài mặt.

Trong câu 43, Đức Giêsu (hay người giảng, hay Mátthêu) dường như đưa ra một giải thích bóng gió từ dụ ngôn này, có lẽ dựa trên Isaia 5:1-7. Nhưng hãy thận trọng nhận xét những khác biệt giữa Mátthêu và Isaia. Không có tá điền thuê vườn trong Isaia; chính Thiên Chúa tiêu hủy vườn nho. Trong Mátthêu, tá điền thuê vườn bị tiêu diệt, và vườn nho được trao cho người khác. Các thượng tế và Biệt Phái (c. 45) nhận biết dụ ngôn này là trực tiếp chống đối họ và sẽ bắt Đức Giêsu nếu không vì sự nổi tiếng của Đức Giêsu với đám đông mà họ coi Người như một ngôn sứ.

Hiển nhiên trong Mátthêu, vấn đề nằm ở chính giới lãnh đạo dân Ít-ra-en và không phải Ít-ra-en như trong Isaia (5:5-6). Tá điền thuê vườn, đó là, giới lãnh đạo, phải được thay thế bởi vì họ không sinh kết quả (xem Mt. 3:8, 10; 7:16-20; 12:33; 13:8; 21:19). Như thế, sự lãnh đạo sẽ được chuyển từ nhóm hiện tại thất bại sang một nhóm khác mà sẽ sinh kết quả thích hợp. Nhóm này được nhận biết đúng nhất là những người lãnh đạo cộng đồng Do Thái-Kitô Giáo.

Dụ ngôn đơn giản thì nêu lên những câu hỏi thăm dò về trách nhiệm của chủ đất và những tương quan với người làm thuê hay công nhân. Dụ ngôn được ngụ ý của Mátthêu thúc giục những người Kitô Hữu cũng như Do Thái ngày nay (và mọi người khác tôn giáo) hãy suy nghĩ đến các tương quan hỗ tương. Nó không hỗ trợ một ý tưởng nào cho rằng một dân này thì cao trọng hơn hay sẽ thay thế dân kia.