Pt Giuse Trần Văn Nhật

SỰ HOÁN CẢI

Mt 21:28–32; Ed 18:25–28; Pl 2:1–5

Có người khách đến xem một nhà điêu khắc làm việc trên một khối đá cẩm thạch lớn. Tuần đầu tiên, nhà điêu khắc ấy dùng một chiếc búa nặng và một cái đục lớn đập vào khối đá để các mảng đá lớn vỡ ra và ào ạt rơi xuống sàn.

Vài tuần sau, người khách quay lại và đã thấy hình dáng tổng quát của bức tượng. Lần này, nhà điêu khắc dùng những dụng cụ nhỏ hơn. Bây giờ ông cẩn thận tạo hình khuôn mặt, đôi tay và những nếp gấp trên chiếc áo.

Vài tháng sau, người khách lại đến. Bức tượng hầu như đã hoàn tất. Nó rất đẹp. Thế nhưng nhà điêu khắc vẫn tiếp tục làm việc, lần này với những dụng cụ rất nhỏ.

Người khách ngạc nhiên hỏi: “Ông vẫn chưa xong sao? Bức tượng trông đã hoàn tất rồi. Hầu như tôi không thấy có gì khác biệt nữa.”

Nhà điêu khắc mỉm cười và nói: “Lúc đầu, tôi loại bỏ tất cả những gì rõ ràng không thuộc về bức tượng. Sau đó, tôi tạo hình những gì còn lại. Bây giờ tôi đang sửa những chi tiết mà có lẽ phần lớn mọi người sẽ không bao giờ để ý. Nhưng chính những chi tiết nhỏ ấy làm nên sự khác biệt giữa một bức tượng bình thường và một tác phẩm nghệ thuật.”

Câu chuyện này có thể giúp chúng ta hiểu về sự hoán cải.

Hoán cải không phải là điều chỉ xảy ra một lần trong đời. Hoán cải là một hành trình suốt đời, trong đó chúng ta để Thiên Chúa tiếp tục uốn nắn và biến đổi chúng ta.

Có những lúc Thiên Chúa cần loại bỏ khỏi cuộc đời chúng ta những điều rõ ràng là sai trái. Có những lúc Người mời gọi chúng ta thay đổi một điều không hẳn là xấu, nhưng vẫn có thể giúp chúng ta tốt hơn. Và khi đời sống thiêng liêng trưởng thành hơn, Thiên Chúa bắt đầu chạm đến những chi tiết rất nhỏ trong con người chúng ta: những thái độ, thói quen, suy nghĩ và động lực mà người khác có thể không bao giờ nhìn thấy.

Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu kể câu chuyện về một người cha có hai người con. Người cha nói với người con thứ nhất: “Con hãy đi làm vườn nho hôm nay.” Người con đáp: “Con không đi.” Đó là một câu trả lời thật tệ, thiếu kính trọng. Thế nhưng sau đó, người con ấy hối hận, đổi ý và đi làm.

Người cha cũng đến với người con thứ hai và nói điều tương tự. Người con thứ hai trả lời rất hay: “Thưa cha, vâng, con đi.” Anh nói đúng điều mà người cha muốn nghe. Nhưng rồi anh lại không làm.

Sau đó Chúa Giêsu hỏi một câu rất quan trọng: “Trong hai người con đó, ai đã làm theo ý muốn của cha mình?”

Câu trả lời ai cũng thấy là người con thứ nhất. Lúc đầu anh không muốn vâng lời, nhưng anh đã thay đổi. Người con thứ hai khởi đầu rất ngoan ngoãn, ít nhất là bằng lời nói, nhưng hành động của anh không đi theo lời nói.

Trong xã hội thời Chúa Giêsu, vinh dự và xấu hổ thì rất quan trọng. Được công chúng tôn trọng, đó là một vinh dự lớn. Nói những gì thích hợp và tỏ vẻ tôn trọng cha của mình là điều quan trọng được xã hội mong đợi. Vì thế, người con thứ hai nghe có vẻ tốt hơn. Câu trả lời của anh thì lễ phép và đầy kính trọng. Còn người con thứ nhất thì nghe có vẻ tệ hại.

Nhưng Chúa Giêsu không dừng lại ở vẻ bề ngoài và muốn chúng ta nhìn đến một điều sâu xa hơn: Những người con ấy thực sự đã làm gì?

Thiên Chúa không chỉ quan tâm đến những lời nói hay đẹp. Người nhìn vào tâm hồn, và Người nhìn vào cuộc sống thực tế theo sau những lời nói đó.

Các thượng tế và kỳ mục biết Lề Luật. Họ biết cách nói về Thiên Chúa. Họ là những người có địa vị và được kính trọng trong xã hội.

Trong khi đó, những người thu thuế và gái điếm lại bị công chúng coi là những người tội lỗi.

Thế nhưng Chúa Giêsu nói một điều khiến người ta phải sửng sốt: những người thu thuế và gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các nhà lãnh đạo tôn giáo. Tại sao?

Không phải vì tội lỗi là điều có thể chấp nhận được. Cũng không phải vì những người thu thuế và gái điếm tự nhiên tốt hơn những người khác. Họ được vào Nước Trời vì họ đã thay đổi.

Họ lắng nghe lời ông Gioan Tẩy Giả rao giảng. Họ nhận ra có điều gì đó sai trái trong đời sống của mình. Họ đã hối hận và bắt đầu đi theo một hướng khác.

Trong khi đó, nhiều nhà lãnh đạo tôn giáo có kiến thức, có địa vị, có vẻ đạo đức bên ngoài, nhưng lại không muốn thay đổi.

Và đó chính là cốt lõi của sự hoán cải. Hoán cải có nghĩa là sẵn sàng thay đổi khi Thiên Chúa cho chúng ta thấy một đường lối tốt hơn.

Đôi khi hoán cải là đi từ xấu đến tốt.

Một người có thể đang sống với một thói quen xấu, một sự nghiện ngập, một lối làm ăn gian dối, một tính khí nóng nẩy, hoặc một lối sống gây tổn thương cho người khác. Thiên Chúa nói với người ấy: “Điều này phải được loại bỏ.”

Giống như nhà điêu khắc dùng cái búa lớn, có những điều cần phải được đập bỏ khỏi cuộc đời chúng ta.

Nhưng sự hoán cải không ngừng lại khi chúng ta trở thành “người tốt.” Thiên Chúa có thể mời gọi chúng ta đi từ tốt đến tốt hơn.

Có thể chúng ta đã cầu nguyện, nhưng Thiên Chúa mời gọi chúng ta cầu nguyện chân thành hơn. Có thể chúng ta đã giúp người khác, nhưng vẫn mong được khen ngợi. Có thể chúng ta đã tha thứ, nhưng phải mất sáu tháng mới bỏ được sự giận hờn. Có thể chúng ta đi lễ đều đặn, nhưng khi ngoài nhà thờ chúng ta lại thiếu kiên nhẫn, hay xét đoán hoặc nói lời tổn thương người khác. Có thể không có vấn đề gì quá nghiêm trọng xảy ra, nhưng Thiên Chúa vẫn tiếp tục uốn nắn chúng ta.

Và rồi có lẽ đến giai đoạn khó khăn nhất: đi từ tốt hơn đến tốt nhất. Đó là công việc của chiếc đục nhỏ. Nó chạm đến những điều mà người khác có thể không bao giờ nhận ra. Đó có thể là sự kiêu ngạo kín đáo trong lòng. Là mong muốn được người khác khen ngợi. Là thói quen so sánh mình với người khác. Là sự thiếu kiên nhẫn với một vài người. Là một bất mãn nhỏ mà ta vẫn giữ ở trong lòng. Là một động lực ích kỷ ẩn sau một việc làm có vẻ rất quảng đại. Là những lý do ta đưa ra để bào chữa cho chính mình. Là những lời ta không nên nói. Là một việc tốt mà ta biết mình nên làm, nhưng lại không làm.

Sự hoán cải Kitô giáo không đơn giản nói rằng, “Tôi đã Rửa Tội, bây giờ mọi sự coi như xong.” Rửa Tội là sự khởi đầu của một hành trình. Từ khi chúng ta được rửa tội trong danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, chúng ta bước vào một hành trình suốt đời để trở nên giống Đức Kitô hơn.

Khi nhận ra một lối sống tốt hơn, chúng ta phải sẵn sàng thay đổi. Khi nhận ra một điều từng được nghĩ là đúng nhưng thật sự là sai, chúng ta phải sẵn sàng thay đổi lối suy nghĩ ấy. Khi Thiên Chúa chỉ cho chúng ta thấy một điểm thiếu sót, chúng ta không thể ngoan cố nói rằng: “Đó là kiều cách của con!”

Chúa Giêsu mời chúng ta lên cao hơn: “Anh chị em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh chị em trên trời là Đấng hoàn thiện.”

Điều đó không có nghĩa là sáng mai bỗng nhiên chúng ta trở thành những người không còn khuyết điểm. Nó có nghĩa là chúng ta đừng bao giờ tự mãn cho rằng mình đã tốt đủ, và không muốn Thiên Chúa tiếp tục hoạt động biến đổi con người chúng ta.

Ngôn sứ Êdêkien hôm nay cho chúng ta một niềm hy vọng lớn. Thiên Chúa nói rằng, “nếu người gian ác từ bỏ đường gian ác mình đã làm, và bắt đầu thực hiện điều công minh chính trực, người ấy sẽ được sống”.

Thiên Chúa không giam cầm chúng ta trong quá khứ. Người tội lỗi hôm qua có thể trở thành vị thánh hôm nay. Những thất bại của quá khứ không nhất thiết phải trở thành tương lai của chúng ta. Những quyết định sai lầm không nhất thiết phải là những quyết định cuối cùng. Chúng ta có thể thay đổi hướng đi. Chúng ta có thể bắt đầu lại.

Và Thánh Phaolô cho chúng ta biết đời sống hoán cải này phải như thế nào:

“Đừng làm chi vì ganh tị hay vì hư danh, nhưng hãy khiêm nhường coi người khác hơn mình. Mỗi người đừng chỉ tìm lợi ích cho riêng mình, nhưng hãy tìm lợi ích cho những người khác nữa.”

Đó là một hình ảnh rất đẹp về kiệt tác mà Thiên Chúa đang muốn tạo nên nơi mỗi người chúng ta. Ban đầu, Thiên Chúa có thể loại bỏ những tội lỗi hiển nhiên. Sau đó, Người sửa đổi những thói quen của chúng ta. Rồi Người uốn nắn những thái độ của chúng ta. Cuối cùng, Người chạm đến cả những chi tiết nhỏ nhất trong tâm hồn chúng ta. Và công việc ấy kéo dài suốt cuộc đời.

Vì thế, câu hỏi hôm nay không đơn giản là: “Tôi có phải là người tốt không?”

Tốt hơn là chúng ta hãy tự hỏi: “Thiên Chúa đang muốn tôi thay đổi điều gì kế tiếp?”

Có lẽ một điều gì đó xấu cần trở nên tốt. Có lẽ một điều gì tốt cần trở nên tốt hơn. Có lẽ một điều gì đã tốt có thể trở thành tốt nhất mà chúng ta có thể dâng lên Thiên Chúa.

Xin Thiên Chúa ban cho chúng ta sự khôn ngoan để nhận ra những gì cần thay đổi, sự khiêm nhường để nhìn nhận điều đó, và sức mạnh để thực sự thay đổi.

Và cầu mong sao chúng ta không bao giờ hài lòng khi chỉ nói những điều đúng, nhưng còn biết học cách thực thi thánh ý Chúa hàng ngày trong đời sống chúng ta. Amen.