John J. Pilch (Thế Giới Văn Hóa Thời Đức Giêsu - Pt Tv. Nhật lược dịch)

CHÚA NHẬT XIV THƯỜNG NIÊN

Mátthêu 11:25-30

SỰ BAO BỌC CỦA THIÊN CHÚA

Trong phúc âm hôm nay, dịch câu 27 theo nghĩa đen sẽ làm cho ngạn ngữ quen thuộc của nó nổi bật với sức mạnh lớn lao hơn: “Không ai biết người con ngoại trừ người cha, và không ai biết người cha ngoại trừ người con và bất cứ ai mà người con muốn tiết lộ về người.” Văn hóa chúng ta nói, “Cha nào con nấy.”

Đức Giêsu nhắc nhở chúng ta rằng Cha của Người thì giống như một ông chủ vùng Địa Trung Hải, một “bố già”. Đây là ý nghĩa đằng sau danh hiệu, “Cha, Chúa của trời và đất,” mà nó nói với chúng ta rằng Cha của Đức Giêsu thì thực sự nắm giữ sự hiện hữu của loài người, mọi tạo vật. Đức Giêsu là người môi giới, người trung gian giữa chủ nhân và thân chủ (khách hàng).

Như mọi người trong thế giới Địa Trung Hải đều biết, một ông chủ là người tự do chọn lựa khách hàng và quyết định đối xử với khách hàng “như thể” người trong gia đình. Như vậy bất cứ hình ảnh nào của người cha trong Tân Ước mà tư cách làm cha không đòi hỏi thực tế sinh học thì phải được hiểu thích hợp về mặt người bảo bọc.

Người bảo bọc này có đặc thù gì? Ai là những “người được ưa thích” của ông? Các trẻ em, nhưng không theo nghĩa đen: đúng hơn, người đơn sơ hay không có khả năng, những người không thể làm hay có được bất cứ gì cho chính mình. Trẻ em trong vùng Trung Đông xưa là phần tử yếu đuối và dễ tổn thương nhất của xã hội. Khoảng 30 phần trăm chết khi mới sinh hay chết sau đó không lâu. Ba mươi phần trăm sống sót sau khi sinh thì chết lúc sáu tuổi. Sáu mươi phần trăm sống không quá mười sáu tuổi. Chúng không có địa vị trong cộng đồng hay gia đình, và cho đến khi trưởng thành, đứa trẻ được coi ngang hàng với nô lệ. Trong nạn đói, người già được nuôi ăn trước trẻ em.

Đức Giêsu đưa ra hình ảnh tương phản giữa người “bất lực” là đối tượng chính của sự bảo bọc của Cha Người với những ai “tinh khôn” và “thông minh”. Họ là những người có nhiều khả năng để tự chăm lo cho số phận của mình hơn là các trẻ thơ. Thật vậy, theo đó những người này có thể trở nên người tự bảo bọc chính mình. Điều đó thật dễ cho họ, giống như nông dân tham lam với vụ mùa bội thu (Luca 12:16-21), họ từ chối trở nên người bảo bọc và tích trữ của dư thừa cho mục đích riêng. Chắc chắn nhóm người tinh khôn và thông minh mà Đức Giêsu nhớ trong đầu là người Biệt Phái.

ÁCH DỄ DÀNG

Hình ảnh này đem cho Đức Giêsu một chuyển biến tự nhiên sang chủ đề cái ách, một chữ được dùng theo cách ẩn dụ để diễn tả những gì chế ngự đời sống con người. Dân quê luôn có cái ách. Vì phần đông, đời sống của họ là nông dân làm thuê bị kiềm chế bởi ý muốn và những bất thường của chủ đất. Đời sống của họ là các dân quê mộc mạc mà các phương tiện sinh sống cho phép họ sống từng ngày thì bị kiềm chế bởi các nhà lãnh đạo tôn giáo, những người trở nên béo phì bởi thuế thập phân họ tích trữ trong Đền Thờ thay vì phân phối cho người có nhu cầu. Trong khung cảnh làng xã, người Biệt Phái đặt cái ách là 613 giới răn trên dân chúng và những ai muốn tìm lời khuyên của họ về cách làm hài lòng Thiên Chúa.

Với mọi người Ít-ra-en, ngâm nga và sống theo Đệ Nhị Luật 6:4 và tiếp theo: “Nghe đây, hỡi Ít-ra-en! Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, chỉ có một mình Đức Chúa. Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết tâm hồn…” được coi là “mang cái ách cai trị của Thiên Chúa”.

Khi đưa ra cái nhìn sâu sắc về bản chất Thiên Chúa người bảo bọc như một người yêu thích những ai không có quyền thế (các trẻ thơ), Đức Giêsu người trung gian mời các nông dân hãy “học với tôi; tôi là mẫu mực của các bạn.”

Lời mời của Đức Giêsu âm vang điều được đưa ra bởi sự Khôn Ngoan trong sách Huấn Ca (51:23, 26): “Hỡi những người không được giáo huấn, hãy đến gần tôi và thụ huấn với tôi… Hãy đưa cổ vào cái ách, và đón nhận giáo huấn vào tâm hồn”.

Đức Giêsu dạy bảo và minh chứng một lối sống, một cái ách, mà nó rất khác với cái ách người lãnh đạo Giuđê dạy bảo. Người hứa một cái ách mà nó dễ dàng và cái gánh mà nó nhẹ nhàng (c. 30). Các nông dân thấy điều này vô cùng hấp dẫn.

Các tín hữu ngày nay phải nhận biết rằng người Biệt Phái thì không được trình bày cách công bằng trong các Phúc Âm. Tuy vậy, không ai từ chối rằng sự kiêu căng, hãnh diện, và lối giả dối của họ đã phủ lấp sự giảng dạy khôn ngoan họ đưa ra.

Các nhà cải cách và người lãnh đạo tinh thần ngày nay có thể học được một bài học từ các thách đố chính yếu của Đức Giêsu. Thái độ trịch thượng tinh thần xua đuổi người ta hơn là thu hút. Những hướng dẫn tốt nhất là từ những người thực hành điều họ rao giảng.