MỘT HOÀN THÀNH MÙA CHAY

Pt Giuse Trần Văn Nhật

Một thầy phó tế đi khám sức khỏe thường niên. Ông than phiền là bị đau ngực và đau các khớp xương. Sau khi khám bệnh, bác sĩ hỏi, “Ông có hút thuốc không?” “Có.” “Ông có uống rượu không?” “Có”.

Bác sĩ nói, “Ông cần phải thay đổi các thói quen không tốt đó. Ông phải bỏ hút thuốc và ngưng uống rượu. Ông mập quá nên cũng cần phải thay đổi thói quen ăn uống. Ông có sẵn sàng thay đổi không?” Phó tế đáp: “Tôi nghĩ là tôi sẵn sàng.”

Phó tế này về nhà và thay đổi bác sĩ!

Câu chuyện này ít nhiều nói lên sự thật trong đời sống. Chúng ta không dễ để nhìn nhận sự thật và cũng không dễ để thay đổi ý riêng của mình.

“Từ bỏ ý riêng” là một trong những khó khăn nhất của con người. Có lẽ đó là lý do Chúa Giêsu dậy chúng ta tập từ bỏ ý riêng qua kinh Lậy Cha, trong đó chúng ta xin cho “ý Cha được thể hiện dưới đất cũng như trên trời”. Không những dậy chúng ta, Chúa Giêsu còn làm gương cho chúng ta khi cuộc đời của Người là để chu toàn thánh ý của Chúa Cha, dù phải đối diện với cái chết ghê sợ trên thập giá.

Muốn “từ bỏ ý riêng” chúng ta phải yêu quý sự thật. Nếu chúng ta không nghĩ rằng những điều cần từ bỏ có lợi cho chúng ta, về thể xác cũng như tinh thần, và có ích cho bản thân hoặc cho gia đình, đoàn thể, xã hội, chúng ta sẽ vẫn chủ quan tin rằng “đường lối của tôi, suy nghĩ của tôi là đúng, nên tôi không cần thay đổi.”

Trong các tuần lễ mùa Chay, Giáo Hội giúp chúng ta nhìn lại chính mình, nhận ra những điều quan trọng trong đời sống, đối diện với những thách đố thay đổi để từ đó chúng ta có được một đời sống mới, tốt hơn và phù hợp với Phúc Âm hơn.

Trước hết, trong nghi thức xức tro vào thứ Tư vừa qua, Giáo Hội nhắc nhở chúng ta rằng “Hãy nhớ mình là tro bụi, sẽ trở về với bụi tro!” Dù chúng ta giầu hay nghèo, có địa vị trong xã hội hay không, khi chết, gia tài của chúng ta cũng chỉ là một nấm mồ!

Đây là một sự thật mà Giáo Hội nhắc nhở chúng ta hàng năm để giúp chúng ta khiêm tốn lắng nghe những lời khôn ngoan của Thiên Chúa, chứ không phải để ngăn cản chúng ta đừng làm giầu, đừng tìm kiếm địa vị, danh vọng. Vật chất thì cần thiết để xã hội loài người phát triển. Nhưng đời sống con người không chỉ có vật chất mà còn có tinh thần. Chúng ta sung sướng khi ăn ngon, mặc đẹp, đời sống tiện nghi nhưng chúng ta cũng đừng quên các niềm vui có giá trị tinh thần.

Thí dụ, thời đại bây giờ thường được gọi là “mì ăn liền.” Hàng hóa, thực phẩm, đồ tiêu dùng mà chúng ta muốn đều có sẵn, mua về xài liền không phải chờ đợi, hoặc lâu lắm là một ngày nếu món đồ ở xa và chúng ta chịu trả thêm tiền cước phí. Nhưng thói quen hưởng dụng mau chóng đó, nếu không để ý, sẽ từ từ ảnh hưởng đến lối sống của chúng ta là khó từ bỏ ý riêngthiếu kiên nhẫn.

Ý riêng của chúng ta được thi hành ngay tức khắc thì rất có thể sai lầm. Đúng ra, chúng ta cần có thời gian để suy nghĩ, để hỏi ý kiến của người khác và ngay cả để cầu xin sự soi sáng của Thiên Chúa thì đó mới là một quyết định khôn ngoan.

Sự thiếu kiên nhẫn chờ đợi cũng ảnh hưởng tệ hại đến chính chúng ta và những người chung quanh. Vì thiếu kiên nhẫn, chúng ta sẽ không hoàn thành được những công việc khó khăn đòi hỏi thời gian lâu dài, và vì thế, chúng ta không nhận ra được giá trị của chính mình. Vì thiếu kiên nhẫn, chúng ta dễ nổi nóng khi người khác không làm theo ý muốn của chúng ta ngay lập tức. Khi vợ chồng thiếu kiên nhẫn với nhau, hay cha mẹ thiếu kiên nhẫn với con cái, gia đình sẽ trở nên một nơi không ai muốn trở về.

Điểm thứ hai, chúng ta cần nhớ là giá trị con người không hệ tại của cải vật chất, hay địa vị chức quyền, bởi vì ngoài thân xác, chúng ta còn có linh hồn. Đó là lý do mùa Chay mở đầu bằng thứ Tư lễ Tro nhưng nó không kết thúc bằng cái chết ghê sợ của Đức Giêsu mà bằng sự Phục Sinh nhờ quyền năng của Thiên Chúa. Nói cách khác, loài người không chỉ là “tro bụi, sẽ trở về với bụi tro” nhưng chúng ta có giá trị là nhờ vào lời hứa cứu độ của Thiên Chúa.

Đây là lý do trong suốt năm Chúa Nhật mùa Chay, Giáo Hội dùng các bài đọc một để nhắc lại các giao ước mà Thiên Chúa đã cam kết với loài người, được đại diện bởi các ông Nôe, Abraham, Đavít và dân tộc Israen.

Bài đọc 1 hôm nay (St 9:8-15) nhắc cho chúng ta nhớ rằng tội lỗi sẽ đưa đến cái chết. Sau khi tội lỗi con người lan tràn và làm ô uế khắp mặt đất, Thiên Chúa đã khiến mưa lụt trong 40 ngày để tiêu hủy muôn loài. Chỉ có gia đình ông Nôe còn sống sót vì họ sống đẹp lòng Thiên Chúa. Sau đó, vì lòng thương xót vô bờ, Thiên Chúa đã giao ước với ông Nôe, Người hứa sẽ không dùng nước để tiêu diệt muôn loài nữa.

Nước lụt đại hồng thủy đã xóa sạch tội lỗi thì nước rửa tội cũng tẩy sạch mọi tội lỗi chúng ta và đưa đến sự sống mới nhờ sự phục sinh của Chúa Kitô như T. Phêrô viết trong bài đọc 2 hôm nay (1 Pr 3:18-22). Đó là sự sống mà Thiên Chúa đã hứa ban cho loài người.

Chúng ta là những người đã được rửa tội trong danh Ba Ngôi Thiên Chúa nhưng thân xác chúng ta vẫn là thân xác cũ, chưa phải là thân xác phục sinh như Chúa Kitô, do đó, luôn luôn có sự giằng co giữa sự sống mới trong Chúa và bản tính yếu đuối của con người. Chúng ta vẫn có thể sa ngã, phạm tội sau khi rửa tội, nhưng điều quan trọng là chúng ta phải biết tận dụng các bí tích của Chúa để được thêm sức, và phải thực sự yêu quý các chân lý Phúc Âm để áp dụng lời giảng dậy của Chúa Giêsu vào đời sống.

Bài phúc âm hôm nay ghi lại những lời đầu tiên của Đức Giêsu khi bắt đầu rao giảng. Người nói: “Đây là thời điểm hoàn thành. Nước Thiên Chúa đang trong tầm tay. Hãy sám hối, và tin vào tin mừng.” (This is the time of fulfillment. The kingdom of God is at hand. Repent, and believe in the gospel - NABRE).

Chữ “metanoia” tiếng Hy Lạp mà Việt Nam dịch là “sám hối” (repent) thì ý nghĩa thực sự của nó rộng hơn.

Chữ “sám hối” hàm ý sự hối hận về một sai lầm nghiêm trọng trong quá khứ. Khi nghe chữ “sám hối” chúng ta liên tưởng đến tội – sám hối tội lỗi, v.v. Nhưng nếu hiểu như vậy, những người không mắc tội trọng, không sai lầm đến độ phải hối hận thì chẳng lẽ lời kêu gọi của Chúa Giêsu không được áp dụng cho họ hay sao?

Chữ “metanoia” có nghĩa xoay chiều, đổi sang một hướng mới đúng hơn, tốt đẹp hơn. Mỗi người chúng ta đều có một nếp sống riêng, chưa hẳn là xấu xa tội lỗi, nhưng chưa hoàn toàn đúng, chưa tuyệt hảo thì Chúa mời gọi chúng ta hãy thay đổi đường lối đó. Nói cách khác, Chúa mời gọi chúng ta hãy từ bỏ ý riêng của mình và tin rằng Tin Mừng của Chúa là chân lý và có lợi cho chúng ta.

Một lợi điểm khác của sự hoán cải, thay đổi là chúng ta tập được sự kiên nhẫn. Khi cố gắng thay đổi để trở nên tốt hơn, siêng năng hơn, biết nghĩ đến người khác nhiều hơn, chúng ta sẽ thấy rằng cuộc chiến cam go nhất, khó khăn nhất là sự chiến thắng chính bản thân.

Một khi cố gắng thay đổi được, dù nhiều hay ít, chúng ta thấy vui sướng, bởi vì một phần nào chúng ta đã chiến thắng được chính bản thân của mình. Đó là một sự hoàn thành đáng kể vì tinh thần của chúng ta bây giờ mạnh hơn trước–chúng ta đang góp phần cứu độ chính mình. Đó là Nước Thiên Chúa đang trong tầm tay.

Trong ý nghĩa đó, mùa Chay không phải là thời gian khổ sở vì phải nhịn ăn, nhịn uống những gì chúng ta ưa thích, nhưng mùa Chay là thời gian để có thể hoàn thành một điều gì đó tốt đẹp hơn, và một trong những điều tốt đẹp là bớt đi ý riêng của mình và yêu quý những gì là sự thật.

Xin Thiên Chúa giúp chúng ta có được một mùa Chay đầy ý nghĩa.