HIỂU ĐỂ SỐNG ĐỨC TIN

ĐẠO BINH ĐỨC MẸ LÀ GÌ?

Lm. Phan Tấn Thành, O.P.

Lễ Đức Mẹ Mân Côi kỷ niệm ngày đạo quân Kitô Giáo chiến thắng đoàn quân Thổ nhĩ kỳ tại Lepanto ngày 7/10/1571. Có phải cũng từ ngày đó mà nảy sinh ra các phong trào đạo binh Đức Mẹ không?

Như tôi đã có lần lưu ý, chúng ta nên thận trọng khi giải thích biến cố Lepantô, đừng nên coi đó như là một chiến tranh tôn giáo. Một sự hiểu lầm trầm trọng cũng có thể xảy ra khi chúng ta móc nối Đạo binh Đức Mẹ với đạo quân Kitô Giáo tham gia trận chiến Lêpantô. Giữa hai bên không có liên hệ lịch sử gì hết, ngoại trừ danh thánh Đức Mẹ Maria.

Đạo binh Đức Mẹ cũng là Đạo binh Xanh phải không?

Đạo binh Xanh cũng là Đạo binh Đức Mẹ, nhưng Đạo binh Đức Mẹ không phải là Đạo binh Xanh. Đây không phải là chơi chữ, nhưng vì dịch không chính xác cho lắm. Nói cho đúng, trong lịch sử Giáo Hội, đã có nhiều hội đoàn được lập ra để kính Đức Mẹ. Tại Việt Nam, chúng ta biết đến hai hội đoàn mang tên là “Đạo binh”, thoạt nghe có thể liên tưởng đến lực lượng vũ trang, nhưng kỳ thực họ không phải là lực lượng quân sự mà chỉ là các phong trào tông đồ: khí giới chiến đấu là cầu nguyện, đặc biệt là đọc kinh Mân Côi. Tuy trong tiếng Việt cả hai nhóm đều được dịch là “Đạo binh”, nhưng trong nguyên ngữ, thì một bên là “Legio Mariae” (tiếng La-tinh, dịch là đạo binh Đức Mẹ), còn bên kia là tiếng Anh “Blue Army of our Lady of Fatima” (dịch là “Đạo binh xanh”). Hai hội đoàn bắt nguồn từ hai bối cảnh lịch sử và địa lý khác nhau.

Legio Mariae, tiếng La-tinh, vì xuất phát từ Rôma hay sao?

Legio Mariae phát xuất từ nước Ai-len chứ không phải từ Rôma, tuy rằng hội đoàn này sử dụng các từ ngữ của quân đội Rôma cổ thời. Legio có nghĩa là “đạo quân”. Vào cổ thời, Đế quốc Rôma đã bành trướng nhờ đạo quân của mình, và dĩ nhiên là sử dụng lực lượng binh bị. Tổ chức Legio Mariae thì muốn chinh phục các linh hồn về cho Chúa nhờ lời cầu nguyện và việc tông đồ. Thiết tưởng cũng nên nêu bật một sự khác biệt không nhỏ trong chiến thuật áp dụng: đó là đạo binh Rôma thì tấn công ồ ạt, còn đạo binh Đức Mẹ thì hoạt động âm thầm, qua những cuộc tiếp xúc lẻ tẻ.

Legio Mariae ra đời năm nào?

Tổ chức này mới được 85 tuổi, ra đời ngày 7 tháng 9 năm 1921 tại Dublin, khi ông Frank Duff (+ 7/11/1980) một công chức nhà nước, đang khi họp nhau cầu nguyện với một số phụ nữ thành viên hội Vinhsơn Phaolô, đã quyết định dấn thân thêm một bước. Cho đến nay, họ đã hoạt động để giúp đỡ những người nghèo theo tôn chỉ của hội. Nhưng sau khi suy gẫm đoạn sách “Thành thực sùng kính Mẹ Maria” của Thánh Louis Marie Grignon de Montfort, họ muốn kết hiệp với Mẹ Maria để đem các linh hồn về với Chúa. Nói cách khác, từ lãnh vực bác ái từ thiện, họ muốn chuyển sang hướng truyền giáo.

Tại sao gọi là đạo binh Đức Mẹ?

Đành rằng trước đây đã có nhiều hiệp hội dấn thân vào công tác tông đồ truyền giáo, dựa trên mệnh lệnh của Chúa Kitô: “Các con hãy đi khắp muôn dân và rao giảng Tin Mừng cho họ”, nhưng đặc trưng của đạo binh Đức Mẹ là họ muốn thi hành sứ mệnh dưới sự hướng dẫn của Mẹ Maria, hợp tác với Mẹ trong việc “sinh Chúa Giêsu trong các linh hồn”. Lý tưởng này cũng hướng dẫn đường lối hành động. Trước hết các hội viên cố gắng nên giống Mẹ Maria qua việc bắt chước các nhân đức, cách riêng là đức tin, đức mến và đức khiêm nhường. Thứ đến quảng bá lòng sùng kính Mẹ Maria, qua việc đọc kinh kính Đức Mẹ, cách cá nhân và khi họp nhau hằng tuần. Thứ ba là thi hành một công tác tông đồ được vị linh giám trao phó. Như đã nói lúc nãy, công tác này không có tính cách rầm rộ, nhưng qua việc tiếp xúc những người đang gặp khó khăn trong việc giữ đạo, những người sống xa nhà thờ, những người chưa biết Chúa. Các phần tử của Legio trở thành những nhà truyền giáo tìm cách đưa mọi người về với Chúa. Tuy hoạt động âm thầm như vậy, nhưng Legio Mariae đã thu được nhiều kết quả đầy khích lệ, được nhiều vị giáo hoàng và giám mục tán thưởng. Đây là một hình thức tông đồ giáo dân ra đời 40 năm trước công đồng Vaticanô II: một hiệp hội do giáo dân thành lập và điều khiển, với những phương tiện nằm trong tầm tay của họ. Ông Frank Duff được mời đến tham dự công đồng với tư cách quan sát viên. Đạo binh Đức Mẹ hiện diện trên khắp thế giới; những số thống kê gần đây cho biết họ đang hoạt động tại hai ngàn giáo phận, với con số hội viên là một triệu “hoạt động” và 10 triệu “tán trợ”. Nên biết là bên cạnh những hội viên hoạt động, còn có những hội viên tán trợ; hạng thứ hai cam kết cầu nguyện theo những mục tiêu của Legio, chứ không tham gia vào hết các sinh hoạt.

Còn Đạo binh Xanh là gì?

Có lẽ muốn dịch cho sát nghĩa, thì phải nói là “Quân đội màu xanh da trời” (Blue Army). Tên gọi này hơi có vẻ khiêu khích, bởi vì “Quân đội Xanh” muốn đối lại với “Quân đội Đỏ” (tức là Hồng quân). Dù sao, sự đối kháng chỉ xảy ra ở danh xưng mà thôi, chứ Đạo binh Xanh không phải là một lực lượng quân sự đâu. Tên gọi chính thức là “Đạo binh Xanh Đức Mẹ Fatima – Phong trào tông đồ Fatima”. Tên gọi này làm nêu bật tôn chỉ của hội, đó là cổ võ việc tuân hành các mệnh lệnh của Đức Mẹ ở Fatima.

Như vậy là tổ chức Đạo Binh Xanh ra đời ở Fatima hay sao?

Tổ chức này bắt nguồn từ sứ điệp của Đức Mẹ hiện ra ở Fatima năm 1917, nhưng ra đời tại Hoa kỳ 30 năm sau. Đạo binh Xanh ra đời vào tháng 10 năm 1947, tại Plainfield, thuộc bang New Jersey, do sáng kiến của linh mục Harold Colgan (+16/4/1972). Lúc ấy, Cha Colgan đang nằm bệnh viện, trong tình trạng thập tử nhất sinh. Cha khấn xin Đức Mẹ cứu giúp, và hứa rằng nếu được lành thì sẽ dâng trót đời còn lại để quảng bá lòng tôn sùng Mẹ Maria. Vừa khấn xong, thì cha đứng lên, ra khỏi bệnh viện trước sự ngỡ ngàng và lo sợ của các bác sĩ. Cha Colgan đã giữ lời, và lên đường hoạt động, với sự hỗ trợ tinh thần của Chị Lucia và Cha Piô mang năm dấu thánh. Cần nói thêm rằng trong số những cộng sự viên đắc lực nhất của Cha Colgan là ông John Haffert. Trụ sở của Đạo binh Xanh đặt tại đền thánh Đức Mẹ Vô Nhiễm được cất tại Washington (bang New Jersey), và đến khi đã mở rộng tầm hoạt động thì đặt văn phòng trung ương tại chính Fatima.

Đạo binh Xanh với Đạo binh Đức Mẹ có gì khác nhau?

Theo tôi nghĩ, trước khi nói đến sự khác biệt, thì nên nói tới sự tương đồng. Trong tiếng Việt, cả hai đều là “đạo binh” tuy rằng trong nguyên gốc là hai danh từ khác nhau. Điểm tương đồng giữa hai đoàn thể là cả hai đều không phải là lực lượng chính trị quân sự, mà là những hội đoàn đạo đức. Có thể là họ dùng những từ ngữ quân sự, nhưng chúng ta cần hiểu theo nghĩa bóng. Thánh Phaolô đã khuyên các tín hữu hãy khoác khí giới, áo giáp để giao chiến với ma quỷ, và chắc chắn là không ai tố cáo người là hiếu chiến hoặc khủng bố! Chúng ta cũng đừng quên rằng danh từ “Legio” không chỉ được áp dụng cho đạo quân Rôma mà thôi, mà còn cho đạo binh ma quỷ nữa (như chúng ta đọc thấy ở Tin Mừng Marcô 5,9), đối lại, Phúc Âm cũng nói đến một đạo binh các thiên thần đứng về phía Chúa Giêsu (Mt 26,53). Điểm tương đồng thứ hai, là cả hai đều xác tín về vai trò của Đức Maria trong chương trình cứu độ. Đành rằng Chúa Kitô là Đấng Cứu độ duy nhất, nhưng Đức Maria đã được Thiên Chúa xếp đặt để góp phần tích cực vào chương trình đó. Điều này không chỉ xảy ra vào cuộc đời của Đức Kitô từ lúc nhập thể đến lúc phục sinh, nhưng vẫn còn tiếp tục cho đến ngày quang lâm. Chính vì thế, Đức Maria tiếp tục hợp tác với Hội Thánh trong việc thiết lập Nước Thiên Chúa. Đó là nền tảng thần học chung mà ta có thể nhận thấy trong cả hai đoàn thể.

Còn sự khác biệt chỉ ảnh hưởng tới các phương tiện phải không?

Không hẳn như vậy. Cả hai đều đặt nặng vấn đề cầu nguyện, cách riêng việc đọc kinh Mân Côi. Cả hai đều đặt nặng việc thực hành nhân đức, cải thiện đời sống. Theo cảm nghĩ của tôi, ngoài việc cầu nguyện và thực hành nhân đức, Đạo binh Đức Mẹ còn thêm việc tông đồ, cách riêng là với những người sống xa nhà thờ. Đạo binh Xanh cổ động việc thực hành ba mệnh lệnh Đức Mẹ Fatima: ăn năn đền tội, cải thiện đời sống, lần chuỗi Mân Côi. Vì thế cũng dễ hiểu nếu không nói đến hoạt động truyền giáo trực tiếp. Các thành viên được mời gọi hãy tham gia vào việc cầu nguyện và hãm mình, cách riêng qua việc chấp nhận chu toàn các nghĩa vụ nghề nghiệp. Về cách tổ chức, ta thấy các hội viên Đạo binh Đức Mẹ được phân thành từng tổ nhóm, họp nhau thường xuyên để cầu nguyện và chia sẻ. Cơ cấu này không có nơi Đạo binh Xanh, một tổ chức mang chiều kích tinh thần nhiều hơn là cơ chế. Đạo binh Xanh tổ chức những buổi cầu nguyện chung, chẳng hạn như các ngày thứ bảy đầu tháng, nhưng không thuần tuý dành riêng cho các hội viên, đó là chưa kể các Thánh Lễ, các cuộc hành hương.